19.09.2025

Niezwykłe zdolności zwierząt – tajemnice natury, które inspirują ludzi

Zwierzęta kryją w sobie niesamowite umiejętności, które od wieków fascynują ludzi. Odkrywając tajemnice świata zwierząt, poznajemy niezwykłe mechanizmy przyrody i inspirujemy się do własnych wynalazków. Kto z nas chociaż raz nie marzył, aby mógł wznieść się w powietrze i latać jak ptak. Dzięki rozwojowi lotnictwa, do czego zresztą zainspirowały ludzi właśnie ptaki, możemy wznieść się w powietrze za pomocą różnych maszyn. Ale to dopiero wierzchołek góry lodowej zwierzęcych możliwości. O pewnych umiejętnościach zwierząt możemy tylko pomarzyć, a niektóre jest nam nawet ciężko sobie wyobrazić. Zapraszam więc do fascynującego świata zwierzęcych tajemnic, które możesz odkryć razem ze mną.

Zdolność do lotu u ptaków i nietoperzy – sekret natury

Jedną z najbardziej niezwykłych cech przyrody jest zdolność do lotu u ptaków i nietoperzy, dzięki której mogą pokonywać tysiące kilometrów. Jest to zdolność do wzbicia się w powietrze, dzięki skrzydłom, których niestety nam ludziom nie jest dane posiadać. Zdolność do lotu wykształciła się przede wszystkim u ptaków, nietoperzy i owadów. U ptaków i nietoperzy jest to lot aktywny, czyli polegający na ruchu skrzydeł za pomocą mięśni. Owady również latają aktywnie, ale ich skrzydła są inaczej zbudowane i działają w inny sposób. Ptaki są jednak najbardziej interesującą grupą latających zwierząt, więc skupmy się na mechanizmach, które za to odpowiadają. Ta zdolność do lotu to efekt ewolucji, która wyposażyła je w lekkie kości, mocne mięśnie i aerodynamiczne skrzydła.

Najbardziej charakterystyczną cechą ptaków jest posiadanie skrzydeł. Pokryte są piórami, które nadają im opływowy (aerodynamiczny) kształt i zwiększają ich powierzchnię podczas lotu. Pióra ptaków dzieli się na puchowe i konturowe – pokrywowe, lotki i sterówki. Pióra puchowe wraz z zawartym między nimi powietrzem tworzą warstwę, która chroni ptaka przed zimnem. Pióra pokrywowe przykrywają puch i utrudniają wymianę ciepła z otoczeniem. Lotki porastają skrzydła i formują ich powierzchnię nośną. Podobne do lotek sterówki są ułożone wachlarzowato na ogonie i służą do sterowania lotem, utrzymania równowagi oraz wytracania prędkości w trakcie lądowania. Ptaki, aby móc latać, muszą być lekkie. Dlatego ich kości są pneumatyczne – mają w środku przestrzenie wypełnione powietrzem. Kończyny przednie ptaków mają postać skrzydeł pokrytych piórami. Ptaki potrzebują do lotu silnych mięśni poruszających skrzydłami. Są one przyczepione do szerokiego grzebienia znajdującego się na mostku. Czaszka ptaków pozbawiona jest zębów, które obciążałyby głowę podczas lotu¹.

Na ptaka w locie działają dwie siły: przyciąganie ziemskie i siła nośna. O sile nośnej decyduje różnica ciśnień powietrza nad i pod skrzydłem. W czasie lotu ciśnienie pod skrzydłem zwiększa się, a nad skrzydłem maleje. Siła nośna działa od dołu w górę. Siła ta powstaje z powodu różnicy prędkości, z jaką powietrze opływa skrzydło od góry i od dołu. Aby powstała, ptak musi być w ruchu. Dlatego duże ptaki, np. łabędzie, muszą wziąć rozbieg przed startem. Dopiero wówczas na ich skrzydła działa siła nośna².

Aktywny lot i utrzymywanie wysokiej temperatury ciała na stałym poziomie wiąże się z dużym zapotrzebowaniem energetycznym. Tlen zapewniają ptakom rurkowate płuca, obecność worków powietrznych i mechanizm podwójnego oddychania. Ptaki wędrowne przemierzają setki kilometrów dziennie bez odpoczynku. Przez wiele godzin wykonują ruchy skrzydłami. Dlatego ich zapotrzebowanie energetyczne jest stale na wysokim poziomie, nie tylko podczas wędrówek. U ptaków – zarówno podczas wdechu, jak i wydechu – przez płuca przepływa powietrze bogate w tlen. Dwa razy, przy wdechu i przy wydechu, w płucach zachodzi wymiana gazowa. Mechanizm ten nosi nazwę podwójnego oddychania. Dwukrotna wymiana gazowa zapewnia ptakom dużą ilość tlenu i utrzymanie wysokiego tempa metabolizmu. Dzięki temu możliwe jest utrzymanie wysokiej, stałej temperatury ciała i uzyskanie dużych ilości energii niezbędnej do aktywnego lotu³.

Regeneracja kończyn u zwierząt – niezwykłe zdolności salamandry i aksolotla

Niewiele osób wie, że regeneracja kończyn u zwierząt to zdolność, która u salamander czy aksolotli działa niemal jak magia. Odwiecznym marzeniem ludzi jest możliwość regeneracji i odrastania utraconych części ciała. Dość wcześnie zaczęto zwracać uwagę, że wśród zwierząt występują gatunki, u których odrastanie utraconych kończyn jest normalnym procesem życiowym, ułatwiającym rannym osobnikom przetrwanie w środowisku. Zwierzęta te stały się organizmami modelowymi w badaniach, których celem jest poznanie zjawiska regeneracji, a po zgromadzeniu  odpowiedniej  wiedzy  indukowaniem procesów regeneracyjnych u człowieka.

Wśród kręgowców zwierzętami, które posiadają największą zdolność do regeneracji są salamandry. Dorosłe osobniki są w stanie odtworzyć na nowo kończyny, ogon, oko, szczękę oraz nawet fragment serca. Regeneracja kończyn salamandry w okresie dorosłym jest powtórką z procesów zachodzących w zarodku⁴. Pierwsze  obserwacje  i  badania  doświadczalne  procesów regeneracji kończyn u salamander wykonał włoski przyrodnik  Spallanzani,  przedstawiając ich wyniki w 1769 roku. Stwierdził, że liczne gatunki tych płazów są zdolne do pełnej i prawidłowej odbudowy utraconej kończyny. Wpływ na zdolność do regeneracji ma wiek zwierzęcia, a przede wszystkim jego stadium larwalne. Im organizm jest młodszy, tym zmiany regeneracyjne są szybsze, a odrastająca kończyna bardziej prawidłowa.  Przełomowym  momentem  jest  w  tym przypadku okres metamorfozy z larwy w osobnika dorosłego.  W  okresie  tym  często  następuje  zmiana środowiska życia z wodnego na lądowe, co nie pozostaje bez wpływu na zdolność do odtwarzania utraconych kończyn. W wodzie regeneracja przebiega łatwiej i szybciej, jak również rzadziej pojawiają się zaburzenia i patologie. W środowisku lądowym odrastanie  utraconej  kończyny  jest  trudniejsze,  co może  wynikać  z  większego  prawdopodobieństwa możliwości uszkadzania delikatnych tkanek formującej się blastemy regeneracyjnej, zabrudzenia rany, czy różnego typu infekcji, lub wywiązujących się stanów zapalnych.

Rodzi się jednak pytanie o to, czy można będzie wykorzystać uzyskane informacje u człowieka. Choć u ludzi gojenie się ran ma swoje granice, u płazów regeneracja kończyn pozwala odtworzyć całą nogę czy ogon. Jak wiadomo ssaki i tym samym ludzie nie mają zdolności do prawidłowej regeneracji kończyn czy przynajmniej palców. Wiadomo, że ludzie mogą regenerować końcówki, opuszki palców, a zdolność ta jest szczególnie duża u dzieci. Ale już odrastanie całych paliczków palców nie jest możliwe. Dlatego na ten moment zdolność do regeneracji części ciała przez człowieka może pozostać tylko w strefie naszych marzeń⁵.

Echolokacja u zwierząt – naturalny sonar nietoperzy i delfinów

Echolokacja u zwierząt to umiejętność wykorzystywania dźwięku do orientacji w przestrzeni, określenia położenia różnych obiektów względem przedmiotu lub organizmu żywego, który ją wykorzystuje, a nawet ich wielkości, struktury powierzchni, kierunku poruszania się oraz prędkości. Ale jak działa echolokacja? Zwierzę wysyła fale ultradźwiękowe, które wracają jako echo, tworząc obraz otoczenia. Pierwotnie posługiwały się nią zwierzęta, m. in. nietoperze, delfiny oraz niektóre ptaki, które wysyłają fale dźwiękowe i odbierają fale odbite od napotkanych przeszkód. Umożliwia im to odpowiednia budowa ciała, np. u orki są to: worki powietrzne, asymetryczny kształt czaszki i melon, czyli „poduszeczka” płynnego tłuszczu. Zwierzęta wykorzystują echolokację do namierzania ofiar, orientacji w terenie oraz komunikacji między sobą.

Ludzie wykorzystują działanie echolokacji do nawigacji morskiej w sonarach, echosondach. Jednakże niektórzy niewidomi w fenomenalny sposób sami opanowali sztukę echolokacji, m. in. Ben Underwood. Chłopiec w wieku trzech lat utracił wzrok, ale nauczył się orientacji w przestrzeni. Na podstawie badań naukowców z Uniwersytetu Zachodniego Ontario stwierdzono, że niewidomi odbierając fale dźwiękowe uaktywniają korę wzrokową, co świadczy o wielkim niewykorzystanym jeszcze potencjale naszego mózgu. Jednak zanim wszyscy nauczymy się echolokacji, a nasze umiejętności nie dorównają echolokacji zwierzęcej, możemy skorzystać z przeróżnych wynalazków.

Hibernacja zwierząt – przykłady i mechanizmy przetrwania zimy

Hibernacja zwierząt to sposób na przeżycie zimy – najlepsze przykłady to niedźwiedzie, nietoperze czy jeże. Myślę, że wiele osób, szczególnie tych nie lubiących zimy chciałoby się udać na paromiesięczną drzemkę i obudzić się wraz z przyjściem wiosny. Są zwierzęta, które posiadają taką zdolność. Hibernacja (sen zimowy) jest reakcją obronną na okresowe niekorzystne warunki życia. W czasie hibernacji ssaki obniżają temperaturę ciała, zwalniają metabolizm i korzystają ze zgromadzonych zapasów tłuszczu.

Zjawisko hibernacji i sam problem przetrwania w niekorzystnych warunkach podczas zimy znany był już starożytnym. Hibernację zwierząt opisywał między innymi Arystoteles (384-322 p.n.e.). Zanotował on, że aby uniknąć chłodów niedźwiedzie zapadają w sen zimowy, który u nich wiąże się z inwolucją przewodu pokarmowego. Oba te procesy odgrywają ważną rolę w życiu ssaków, stanowiąc przystosowanie do zmiennych warunków środowiskowych. Dzięki hibernacji metabolizm zwierząt spowalnia, co pozwala im przetrwać trudny okres bez pożywienia. Należy pamiętać, że zwierzęta budzące się ze snu zimowego są głodne, a przez to agresywne, co w wypadku dużych gatunków (jak np. niedźwiedź brunatny) może stwarzać zagrożenie dla ludzi⁷.

Naturalna hibernacja pozwala na zaoszczędzenie do 88% energii w porównaniu z osobnikami pozostającymi w stanie homeotermii (stałocieploność). Co ciekawe, wszystkie ssaki oprócz nietoperzy, hibernują w pozycji zmniejszającej utratę ciepła, tj. zwinięte w kłębek. Najbardziej ekonomiczna jest hibernacja grupowa⁸.

Wytwarzanie prądu przez ryby elektryczne – naturalna elektrownia

Jedną z najbardziej zadziwiających zdolności natury jest wytwarzanie prądu przez ryby elektryczne, np. węgorza elektrycznego. Niewidzialna siła natury, elektryczność jest wszędzie wokół nas. Nawet ludzie generują słabe pola elektryczne za każdym razem, gdy poruszają mięśniami. Pobudzenie elektryczne jest też nam potrzebne do prawidłowej pracy naszego serca.

Niektóre gatunki ryb, należące m.in. do rodzin: drętwy, strętwy, mruki i jeden z bardziej znanych sum elektryczny, wyewoluowały niezależnie narządy elektryczne. Takie ryby elektryczne potrafią porazić ofiarę prądem o napięciu kilkuset woltów. Wytwarzane napięcie elektryczne u tych ryb służy do obezwładniania zdobyczy lub odstraszania napastników. Narządy wytwarzające napięcie elektryczne zbudowane są ze zmodyfikowanych komórek mięśniowych, nazywanych elektrocytami. Do wytworzenia napięcia elektrycznego ryby wykorzystują czynnościowe prądy elektryczne powstające w mięśniach, nerwach i innych tkankach. Generowany prąd elektryczny płynie tylko w jednym kierunku. Wytworzona energia jest uzależniona od rozmiarów narządu elektrycznego. Wyładowania następują seriami impulsów, po czym na krótki czas ustają, aby narząd generujący mógł się zregenerować.

Największe węgorze elektryczne zdolne są do wytworzenia rażeniowego prądu elektrycznego o napięciu 600 V. Dla porównania prąd z gniazdka domowego ma około 120 woltów. Ryby te wykorzystują go zarówno do polowania jak i obrony. Niektóre ryby wykorzystują narządy elektryczne do elektrolokacji i orientacji w środowisku⁹. Choć rzadziej spotykane, zwierzęta lądowe, takie jak trzmiel, dziobak i kolczatka, wykorzystują energię elektryczną do  zdobywania pożywienia i komunikacji¹⁰.

 

Magnetorecepcja u zwierząt – naturalny GPS natury

Ludzie korzystają z GPS niemalże codziennie, często nawet nieświadomie. Sprawdzamy drogę do naszej wakacyjnej destynacji, wyszukujemy restaurację w okolicy czy rejestrujemy trasę naszego treningu. System GPS wykorzystywany jest w całej masie urządzeń, aby ułatwić nam życie. Pojawia się więc pytanie czy bez żadnego urządzenia bylibyśmy sobie w stanie poradzić w dzisiejszym świecie. Każdy z nas posiada jakiś poziom zdolności orientacji w terenie. Natomiast wiele gatunków zwierząt posiada talent, który pozwala im podróżować po całym świecie bez użycia GPS. Magnetorecepcja u zwierząt to zdolność do wykrywania ziemskiego pola magnetycznego przez wiele gatunków zwierząt, co umożliwia im orientację w przestrzeni m.in. podczas migracji. Dowody pokazują, że zwierzęta mogą wyczuwać pole magnetyczne i używać go do nawigacji po planecie w długodystansowych migracjach. Dzięki magnetorecepcji ptaki wędrowne potrafią wrócić w to samo miejsce co roku, pokonując tysiące kilometrów. Wydaje się, że opiera się na polu magnetycznym Ziemi, ale do tej pory nikomu nie udało się ustalić, jakie mechanizmy za tym stoją¹¹.

Ludzie także mogą mieć zdolność postrzegania pól magnetycznych, chociaż dotychczasowe dowody są skąpe, ale nawet u zwierząt dokładne pochodzenie magnetycznego zmysłu pozostaje nierozpoznane. Wiele gatunków ptaków, żółwi, salamander, ryb spodoustych (np. rekiny), homarów i innych zwierząt wykazuje się bardzo dobrą orientacją w terenie, zarówno na małych, jak i dużych odległościach. Ich wewnętrzny GPS prawdopodobnie związany jest z receptorami magnetycznymi, które udało się odnaleźć u gołębia pocztowego. W górnej części dzioba gołębia pocztowego odkryto magnetyty Fe3O4, które magnesują się nietrwale, zgodnie z kierunkiem i zwrotem zewnętrznego pola magnetycznego¹².

Zauważono, że również zwierzęta, które nie migrują, reagują na pole magnetyczne lub jego zmiany. Wykazują one silne preferencje do konkretnego kierunku ustawienia ciała względem wyczuwanego pola magnetycznego, czyli wyrównanie magnetyczne. Takie zachowanie może ułatwiać funkcjonowanie w stadzie, wpływać na miejsce budowy gniazda, wspierać orientację w terenie, a nawet zwiększać skuteczność polowania. Zjawisko to wymaga głębszego poznania¹³.

Neotenia i pedogeneza u zwierząt – rozmnażanie w stadium larwalnym (aksolotl)

Neotenia u zwierząt to zjawisko osiągania dojrzałości płciowej niektórych zwierząt w stadium larwalnym. Natomiast pedogeneza to akt rozmnażania przez organizm, który nie osiągnął dojrzałości fizycznej. Innymi słowy, to produkcja potomstwa przez organizm w jego larwalnej lub młodocianej formie i eliminacja fazy dorosłej cyklu życia. Do takiego rozrodu zdolne są przede wszystkim stadia larwalne niektórych gatunków – to właśnie larwy wytwarzają komórki jajowe, z których bez udziału gamet męskich powstają organizmy potomne. Do rozmnażania w stadium larwalnym zdolne są tylko samice. Samiec, by się rozmnażać, zawsze staje się osobnikiem dorosłym. Larwa, która produkowała jaja, też może przekształcić się  w postać docelową, czyli osobnika dorosłego¹⁴.

Aksolotl meksykański, czyli larwa płaza ambystomy meksykańskiej, to najbardziej znany przykład neotenii zupełnej (powodowanej czynnikami wewnętrznymi). W wyniku wadliwego wydzielania tyroksyny przez tarczycę tych zwierząt, osobniki żyjące w naturze nie są zwykle zdolne do przeobrażenia się w postać dorosłą. Gatunek przetrwał jednak, ponieważ larwy płaza są zdolne do rozmnażania płciowego. Badania wskazują, że neotenia występuje, ponieważ podwzgórze mózgu nie produkuje hormonu, który powoduje, że przysadka mózgowa stymuluje tarczycę do produkcji hormonów wzrostu, które wyzwalają metamorfozę. Niektórzy naukowcy uważają, że neotenia mogła ewoluować jako reakcja na zagrożenia związane z życiem na lądzie.

Zarówno pedogeneza, jak i neotenia pozwalają osobnikom na regulowanie liczebności populacji w zależności od warunków środowiska naturalnego. Mechanizmy te dają szansę na szybsze odbudowanie liczebności populacji w korzystnych warunkach środowiska, bez konieczności przechodzenia pełnego cyklu rozwojowego¹⁵.

 

Zwierzaki zmieniające kolor – kameleon, ośmiornica i mistrzowie kamuflażu

Kolejnym fascynującym zjawiskiem jest zdolność niektórych zwierząt do zmiany swoich kolorów w mgnieniu oka. Do najbardziej znanych zwierząt zmieniających kolor należą kameleon i ośmiornica, ale nie są jedyne. Dzięki temu mogą się komunikować, ukrywać przed drapieżnikami, odstraszać, gdy są zagrożone, i regulować temperaturę ciała. Myślę, że każdy z nas czasem chciałby wtopić się w otoczenie i stać się niewidocznym dla innych.

Proces, w którym zwierzęta zmieniają kolor, obejmuje wyspecjalizowane komórki zwane chromatoforami. Znajdujące się w skórze są kolorowymi komórkami zawierającymi pigmenty lub struktury fotonowe. Pigmenty pochłaniają określone długości fal światła widzialnego i odbijają te, które nie są pochłaniane, co skutkuje kolorami, które widzimy. Oprócz kolorów pigmentowych istnieją kolory strukturalne tworzone przez inny mechanizm. Irydofory u ryb, płazów i gadów składają się z przezroczystych nanokryształów guaniny, których funkcją jest zakłócanie światła odbijanego od skóry przy określonych częstotliwościach. Mogą również wytwarzać iryzację, w której kolor wydaje się zmieniać w zależności od kąta patrzenia. Takie zmiany barw pozwalają nie tylko na ukrycie się, ale też na komunikację z innymi osobnikami.

Kameleony są powszechnie znane jako przedstawiciele zwierząt zmieniających kolor. Podczas gdy większość zwierząt może zmieniać swój kolor, kontrolując dyspersję i agregację chromatoforów, kameleony mają dodatkowy poziom kontroli dzięki dwóm nakładającym się zestawom irydoforów. Górna warstwa zawiera regularnie ułożone nanokryształy guaniny. Kameleony pantery mogą zmieniać kolor skóry, zwiększając odległość między tymi maleńkimi kryształami. Dolna warstwa zawiera nieuporządkowane kryształy guaniny o wysokiej refleksyjności w obszarze bliskiej podczerwieni. Zapewnia ona pasywną ochronę termiczną kameleonom, odbijając bezpośrednie i pośrednie „promieniowanie cieplne”ze słońca z powrotem do środowiska, obniżając w ten sposób temperaturę ich ciała w suchym i słonecznym środowisku.

Następnym przedstawicielem świata kolorów jest ośmiornica mimiczna, która wynosi sztukę adaptacji na nowe wyżyny. Spośród różnych gatunków ośmiornic wyróżnia się niezwykłymi umiejętnościami mimikry, dzięki połączeniu ruchów ciała i dynamicznego wzornictwa skóry. Właściwości zmiany koloru ośmiornicy mimicznej są możliwe dzięki precyzyjnej kontroli nad chromatoforami i irydoforami. Selektywnie aktywując różne ich grupy w celu zmieszania różnych kolorów, ośmiornica może dokładnie naśladować wzory swojego otoczenia i zmieniać swoją morfologię, aby upodabniać się do różnych zwierząt morskich.

Badanie zdolności do zmiany koloru u zwierząt, takich jak kameleony i ośmiornice, podkreśla skomplikowane mechanizmy i adaptacje w naturze. Poprzez badanie tych procesów zyskujemy wgląd w strategie przetrwania i komunikacji zwierząt, zwiększając naszą wiedzę i świadomość wartości bioróżnorodności¹⁶.

Bioluminescencja zwierząt – świetliki, ryby i magia natury

Bioluminescencja to naturalna zdolność organizmów żywych do produkcji i emisji światła widzialnego. Światło to powstaje w wyniku reakcji chemicznych zachodzących w komórkach organizmów bioluminescencyjnych, podczas których energia chemiczna zamieniana jest w energię świetlną¹⁷. Kto z nas nie był kiedyś w sytuacji, gdzie przydałaby się mu zdolność uruchomienia „wewnętrznej latarki”?

Zjawisko bioluminescencji jest rozpowszechnione u różnych grup zwierząt, między innymi wśród bakterii, bezkręgowców i ryb. Świetliki czy ryby głębinowe to klasyczne przykłady bioluminescencji zwierząt. Wytwarzanie światła polega na reakcji chemicznej, w której proces enzymatycznego utleniania lucyferyny wiąże się z uwalnianiem światła. Gatunki bioluminescencyjnych zwierząt zamieszkują w większości środowisko wodne. Wytwarzanie światła u ryb i niektórych morskich bezkręgowców jest powiązane z obecnością narządów świetlnych – fotoforów. Ryby wytwarzają światło samodzielnie, bądź też przez symbiozę z bakteriami zdolnymi do jego produkcji. Struktura, rozmieszczenie i liczebność fotoforów różnią się u gatunków w zależności od sposobu wykorzystywania światła¹⁸.

Najbardziej znanymi owadami posiadającymi zdolność do luminescencji są świetlikowate, których najpopularniejszym przedstawicielem w Polsce jest świetlik świętojański. U świetlików zdolność do emisji światła posiadają obie płcie, jednak to samice, które nie potrafią latać, świecą intensywniej. Intensywność blasku jest dla samców wskaźnikiem płodności samic. Samce częściej wybierają jaśniejsze samice, ponieważ są one większe i mają więcej jaj. Z tego powodu samice konkurują ze sobą o krycie. Światło emitowane jest w sposób ciągły, chociaż poruszanie odwłokiem na boki w czasie zalotów może sprawiać wrażenie rozjaśniania i ściemniania. Emitowanie światła jest również mechanizmem ochronny, przypominającym drapieżnikom o gorzkim smaku owada. Istnieją rozmaite funkcje bioluminescencji, takie jak komunikowanie się pomiędzy osobnikami tego samego gatunku, odstraszanie napastnika lub zwabianie ofiary.

Świecące owady możecie podziwiać w maju, czerwcu oraz lipcu zarówno w trawach, niskich krzewach rosnących zwykle przy otwartych przestrzeniach, przy drogach, polanach oraz na skrajach zadrzewień, dlatego warto uważnie wypatrywać owadów po zmroku¹⁹.

Jak widzicie zwierzęta posiadają całą gamę niesamowitych zdolności. To oczywiście nie wszystkie z nich, ale mam nadzieję, że udało mi się Was zaciekawić i skłonić do odkrywania wspaniałego świata przyrody. Zachęcam Was również do odwiedzenia oraz eksplorowania naszego Podkarpackiego Centrum Nauki „Łukasiewicz”. Czeka tutaj na Was między innymi ekspozycja „Fauna”, gdzie możecie zaznajomić się ze zwierzętami występującymi w Polsce i nie tylko. Może uda się Wam odkryć jeszcze więcej ciekawych możliwości zwierząt?

 

Bibliografia:

1. https://cloud-d.edupage.org/cloud/Ptaki_-_przystosowanie_do_lotu.pdf?z%3ALUNfRlgvIRzjjGb9wNVoU0h0hEXd2O%2B2xGlNYWhHSnx7%2BlYPDDoZ6JM2zJWV4j%2BX
2. https://zpe.gov.pl/a/tajemnice-ptasiego-lotu/D17hvj7J4
3. https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/D9HPtDoi1
4. https://biotechnologia.pl/biotechnologia/regeneracja-konczyn-jak-to-sie-dzieje,13215
5. Śliwa L. "Regeneracja kończyn u płazów." Wszechświat 116.1-3 (2015).
6. Bogdanowska A. „Co by było fajnie mieć, czyli echolokacja” Sprawozdanie studenckie 2012, Nowe technologie Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego
7. Kowalczyk, P. "Co to jest hibernacja?." Kosmos 50.1-2 (2001): 77-87.
8. Janicki B., Cygan-Szczegielniak D. "Hibernacja zwierząt." Med. Weter 4 (2006): 366-369.
9. Gierlotka S. "Właściwości elektryczne niektórych ryb." Napędy i Sterowanie 23 (2021).
10. https://irme.pl/jak-dzikie-zwierzeta-wykorzystuja-energie-elektryczna/
11. https://dzienniknaukowy.pl/zwierzeta-wyczuwaja-pole-magnetyczne-dzieki-drobnoustrojom-w-ich-cialach
12. Sokołowska D. "Magnetoreceptory, czyli jak gołębie pocztowe wracają do domu." (2008).
13. Kujałowicz A. "Magnetorecepcja i wyrównanie magnetyczne u ssaków niemigrujących." Tutoring Gedanensis 9.1 (2024): 61-66.
14. https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/DFgDdyZ4k
15. https://erp.ydpgcollege.co.in/WebDoc/Eclass/pdf/Econtent_StudyMaterialPDFVersion_NeotenyandPaedogenesis_45233.pdf
16. https://sciencefocus-hkust-edu-hk.translate.goog/masters-of-transformation-color-changing-animals?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=pl&_x_tr_hl=pl&_x_tr_pto=sge#:~:text=Chameleons%20are%20commonly%20known%20for,sets%20of%20iridophores%20%5B2%5D.
17. Czyż A., Węgrzyn G. "Mechanizm, regulacja i rola bioluminescencji bakterii The mechanism, regulation and the role of bacterial bioluminescence." Advances in Biochemistry: 263.
18. https://ruj.uj.edu.pl/entities/publication/bafa04ca-443b-441c-9019-50abacf1278e
19. https://cep.uj.edu.pl/ciekawostki/-/journal_content/56_INSTANCE_n6xsHie4W8iP/139445489/151657711

 

Autorka:

Marcela Zima – absolwentka Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie na kierunku Behawiorystyka Zwierząt. Miłośniczka zwierząt, od dziecka z nimi związana. Zafascynowana tym, jak zwierzęta postrzegają świat.  W czasie studiów należała do Felinologicznego Koła Naukowego oraz Sekcji Drobnych Ssaków. Co więcej udzielała się w schronisku dla zwierząt egzotycznych. Dodatkowo pracowała również jako opiekun zwierząt domowych. Na co dzień pracuje jako edukator w Podkarpackim Centrum Nauki „Łukasiewicz”, gdzie stara się zachęcić do odkrywania naszego świata przyrody i nie tylko.